Cosmetica 3: Wat raad ik als plastisch chirurg aan?
Mijn toegevoegde waarde bij huidveroudering ligt niet in het voorschrijven van de perfecte crème. Daarvoor is de dermatoloog of huidtherapeut beter opgeleid.
Als plastisch chirurg kijk ik vooral naar de vraag waar een klacht vandaan komt.
Een droge huid zit grotendeels aan het oppervlak. Een diepe frons heeft te maken met spieractiviteit. Een ingevallen slaap of wang heeft met volume te maken. Zware bovenoogleden kunnen worden veroorzaakt door huidoverschot en anatomische veranderingen.
Deze klachten worden in cosmetische reclame vaak allemaal onder het woord huidveroudering geplaatst. Maar ze zijn niet hetzelfde en kunnen dus ook niet allemaal met (dezelfde) crème worden behandeld.
Dat is het belangrijkste wat ik patiënten probeer uit te leggen.
Eerst goed luisteren naar wat iemand bedoelt
Wanneer een patiënt zegt: “Mijn huid is ouder geworden”, vraag ik wat er precies stoort. Soms gaat het om droogte of een doffere huid. Daar kan een eenvoudige huidroutine iets aan doen. Soms gaat het om pigmentvlekken, acne, roodheid of schilfering. Dat zijn klachten waarvoor ik bij twijfel een dermatoloog inschakel.
En soms gaat het eigenlijk niet om de huid zelf, maar om diepere veranderingen: een afgezakte wenkbrauw, volumeverlies, een hals die slapper wordt of overtollige ooglidhuid.
Daar kan een crème weinig aan veranderen.
Als plastisch chirurg ben ik niet degene die ieder huidprobleem tot in detail moet behandelen. Ik kan wel helpen om de verwachtingen bij het probleem te laten passen.
Bij droogte kan een crème veel betekenen
Een droge, trekkerige huid is precies het soort klacht waarbij een hydraterende crème logisch is. Mild reinigen, niet te heet douchen en een eenvoudige crème gebruiken kan vaak voldoende zijn. Daar hoeft geen ingewikkelde cosmetische behandeling tegenover te staan.
Wanneer de huid ondanks die eenvoudige aanpak rood, jeukend, pijnlijk of schilferig blijft, denk ik niet meteen aan een sterkere crème. Dan kan er bijvoorbeeld eczeem, een allergie of een andere huidaandoening spelen. Daarvoor verwijs ik naar de dermatoloog of huidtherapeut.
Bij fijne lijntjes is een bescheiden verbetering mogelijk
Fijne droogtelijntjes worden vaak minder zichtbaar wanneer de huid beter gehydrateerd is.
Lijntjes door zonneschade kunnen op termijn enigszins verbeteren met goede zonbescherming en eventueel een retinoïde. De wetenschappelijke literatuur ondersteunt vooral het gebruik van topisch tretinoïne bij fotoveroudering.[1]
Het resultaat blijft doorgaans subtiel. Dat is geen tekortkoming van het product, maar een gevolg van wat een crème biologisch kan bereiken.
Ik vind het zinvoller om een beperkte maar realistische verbetering te verwachten dan om te zoeken naar een product dat “tien jaar jonger” belooft.
Een frons is niet hetzelfde als een droogtelijn
Een diepe frons wordt onder andere veroorzaakt door herhaalde spierbeweging.
Een hydraterende crème kan de huid erboven gladder laten lijken, maar verandert de spieractiviteit niet. Een zogenoemde antirimpelcrème en een behandeling van een actieve mimische spier werken daarom op totaal verschillende niveaus. Dat betekent niet dat iedere frons behandeld hoeft te worden. Veel lijnen horen bij een normaal, levend gezicht. Maar wanneer iemand wél iets wil veranderen, moet duidelijk zijn wat een product of behandeling werkelijk kan doen.
Een serum herstelt geen volumeverlies
Bij het ouder worden veranderen niet alleen de huid, maar ook vetweefsel, spieren, bindweefsel en botstructuur.[2] Daardoor kunnen slapen holler worden, wangen zakken en schaduwen onder de ogen duidelijker zichtbaar worden. Een hydraterend serum kan het huidoppervlak verbeteren. Het kan geen verloren volume in de diepere gezichtsstructuren vervangen. Injecteerbare behandelingen kunnen in geselecteerde gevallen volume beïnvloeden, maar hebben ook beperkingen en risico’s. Ze zijn niet voor iedereen nodig of geschikt.
Mijn punt is vooral dat een serum en een filler, ook wanneer beide het woord hyaluronzuur dragen, anatomisch iets heel anders doen.
Huidoverschot verdwijnt niet door te smeren
Bij duidelijke overtollige bovenooglidhuid, afgezakte weefsels of een slappere hals is de grens van crèmes bereikt. Een crème kan de huid verzorgen. Zij kan geen huid verwijderen en geen diepere weefsels terugplaatsen. Daarmee zeg ik niet dat iemand een operatie nodig heeft. Normale veroudering hoeft helemaal niet behandeld te worden. Maar als iemand een duidelijke anatomische verandering wil corrigeren, moet ik eerlijk zijn over de mogelijkheden. Soms is een ingreep de enige behandeling die het gevraagde anatomische effect kan bereiken. Soms wegen de mogelijke voordelen niet op tegen de belasting of risico’s. En soms is niets doen de beste keuze.
Dat gesprek hoort volgens mij bij goede plastische chirurgie.
Rond een operatie gelden andere regels
Gewone huidverzorging en de verzorging rond een operatie zijn niet hetzelfde.
Na een ingreep kunnen er specifieke adviezen gelden over wondverzorging, littekenbehandeling, zonbescherming en het tijdelijk stoppen van irriterende producten. Die instructies worden afgestemd op de operatie, de genezing en de individuele patiënt. Hierover mee in de volgende aflevering.
Duurder is niet automatisch beter
Patiënten vragen vaak of een duurder product ook beter werkt. Dat kan, maar het hoeft niet. Een duur product kan prettig smeren, mooi verpakt zijn en een luxueus gevoel geven. Dat zijn op zichzelf geldige redenen om het te kopen. Alleen zegt de prijs niet automatisch iets over de medische werkzaamheid.
Een deel van de prijs zit in formulering en onderzoek. Een ander deel zit in verpakking, reclame, distributie en merkbeleving.
Ik kijk daarom liever naar de functie van het product en naar de vraag of iemand het goed verdraagt en consequent gebruikt. Een eenvoudige crème die dagelijks wordt gebruikt heeft meer waarde dan een exclusief serum dat irritatie veroorzaakt of na drie dagen in de kast verdwijnt.
Mijn rol als plastisch chirurg
Ik hoef geen dermatoloog te spelen om patiënten toch nuttig advies te geven.
Mijn rol is vooral:
herkennen wanneer een crème waarschijnlijk voldoende is;
uitleggen wanneer een klacht dieper ligt dan het huidoppervlak;
verwachtingen over cosmetica en behandelingen realistisch houden;
voor gespecialiseerde huidvragen naar de dermatoloog verwijzen;
niet automatisch een ingreep adviseren omdat een crème iets niet kan.
Een goede crème kan de huid comfortabeler, rustiger en soms zichtbaar gladder maken. Dat is waardevol.
Een crème kan alleen geen spieren, vetweefsel, ligamenten of overtollige huid corrigeren. Dat is geen kritiek op cosmetica. Het is anatomie.
Bronnen bij deze blog
Sitohang IBS, et al. Topical tretinoin for treating photoaging: a systematic review of randomized controlled trials.International Journal of Women’s Dermatology. 2022. PubMed
Cotofana S, et al. The anatomy of the aging face: a review. Facial Plastic Surgery. 2016. PubMed
Hughes MCB, Williams GM, Baker P, Green AC. Sunscreen and prevention of skin aging: a randomized trial.Annals of Internal Medicine. 2013. PubMed
Lau M, et al. Cosmeceuticals for antiaging: a systematic review of safety and efficacy. Archives of Dermatological Research. 2024. PubMed
American Academy of Dermatology. Many ways to firm sagging skin. AAD
Deze reeks bevat algemene informatie vanuit het perspectief van een plastisch chirurg. Voor diagnose en behandeling van huidaandoeningen verwijs ik naar een dermatoloog. Rond een operatie of cosmetische behandeling gelden altijd de individuele instructies van de behandelend arts.